7:38 pm - Pazartesi Aralık 5, 2016

Çaprazlamalar ve Mendel Kuralları Konu Anlatımı – Ders Notları Biyoloji

Cumartesi, 29 Ekim 2016, 10:00 | Güncel | 27 Yorum

ÇAPRAZLAMALAR ve MENDEL KURALLARI

Bir canlının erkek üreme hücreleri (sperm veya polen) ile diğer bir canlının yumurtalarının birleştirilmesine çaprazlama denir.

A. ÇAPRAZLAMALARIN ELEMANLARI

P : Çaprazlanacak anne ve babanın (ebeveynlerin) genotipini ifade eder.

G : Anne ve babadan meydana gelebilecek gamet çeşitlerini gösterir. Gametlerin sayıları değil, çeşitleri önemlidir.

F1 dölü : Dişi ve erkek gamet çeşitlerinin birleşmesiyle oluşabilecek ilk dölün (neslin) genotip ve fenotip çeşitlerini ifade eder.

F2 dölü : F1 dölünde elde edilen dişi ve erkek bireylerin çaprazlanmasıyla oluşacak ikinci dölü (nesli) ifade eder.

Kendileşme : Belli bir genotipe sahip dişinin kendisiyle aynı genotipte bir erkekle çaprazlanmasıdır.

Arı Döl (Saf Döl) : Genotip olarak homozigot olup, kendileştirildiğinde her zaman aynı genotipte ve fenotipte bireyler oluşturan canlılara arı döl denir.

B. BİR KARAKTERLİ (MONOHİBRİT) ÇAPRAZLAMALAR

Bir türün sadece bir karekteri üzerinde çaprazlamalar yapmaya denir.

Arı döl yeşil tohumlu bir bezelye ile yine arı döl sarı tohumlu başka bir bezelyeyi çaprazlayalım.

İki homozigot canlının çaprazlanmasıyla ilgili size sorulan her soruya 1 cevabını verebilirsiniz.

Heterozigot durumda her bireyden iki çeşit gamet meydana gelir. Birinci yumurtanın iki çeşit polen ile birleşme ihtimali vardır. Daha sonra ikinci yumurta ele alınıp yine iki çeşit polen ile birleşme ihtimali yazılır. Oluşan dölde, Fenotip oranı = 3 : 1 dir. Bunun manası, 3’ü bir çeşitten, 1’i diğer çeşitten demektir. Diğer soruları da bunun gibi cevaplandırabiliriz. Genotip oranı = 1: 2: 1 , Fenotip çeşidi = 2, Genotip çeşidi = 3 tür.

C. İKİ KARAKTERLİ (DİHİBRİT) ÇAPRAZLAMALAR

Bu çaprazlamaları açıklayabilmek için, homozigot sarı ve düzgün bir bezelye ile yeşil ve buruşuk bir bezelyeyi çaprazlayalım;

(Sarı yeşile, Düzgünlük, buruşukluğa baskındır).

Daha önce de bahsettiğimiz gibi iki homozigot canlının çaprazlanmasıyla, bireylerden birer çeşit gamet ve bunların birleşmesiyle de sadece bir çeşit birey meydana gelmektedir. F1 dölünü kendi arasında çaprazlayıp F2 dölünü bulalım.

Oluşan bu ikinci döl için yukarıda belirttiğimiz soruları şöyle cevaplayabiliriz.

Fenotip Oranı : 9: 3: 3: 1 dir.

Fenotip çeşidi : 4 dür.

Genotip çeşidi : 3n = 32 = 9 dur.

Kendileşme çaprazlamalarında Genotip Çeşidi 3n formülüyle bulunur. n, heterozigot karakter sayısını belirtir.

Yukarıdaki oranlar, iki karakter heterozigot ve genler bağımsız olduğunda sabittir.

Bütün çaprazlamaları düzenli çaprazlamalar ve düzensiz çaprazlamalar olmak üzere iki ana grupta toplayabiliriz. Şimdi bunları bir tablo ile gösterelim.

Bütün hibrit çaprazlamalarında:

2n = fenotip çeşidi

3n = genotip çeşidi

4n = çaprazlama sonucu, oluşacak fert sayısını verir.

n = heterozigot karakter çeşidi.

Tabloda görüldüğü gibi eğer çaprazlamanız “homozigot x homozigot” ise size ne sorulursa 1 cevabını verebilirsiniz.

Şayet “heterozigot x heterozigot” şeklinde verilmiş ise tabloda gösterilen oranlar sabit olmaktadır.

MENDEL KURALLARI

  • Bağımsız Dağılış (Ayrılma) Prensibi : Bir karakteri kontrol eden iki gen gametler meydana gelirken, farklı gametlere giderler. Farklı karakterlerin genleri, birbirlerinden bağımsız olarak gametlere aktarılırlar. Buna “bağımsız dağılış” veya “ayrılma prensibi” denir.
  • İzotipi (Benzerlik) Prensibi : Mendel sarı ve yeşil iki farklı bezelyeyi çaprazladı ve F1 dölündeki bütün bireylerin aynı fenotipte olduğunu gördü ve buna benzerlik (izotipi) adını verdi.
  • Gizlilik – Baskınlık Prensibi : Mendel oğul döllerde anne veya babada olan bazı özelliklerin kaybolduğunu gözledi. Ama bu özelliklerin bir sonraki dölde ortaya çıktığını görünce, kaybolmadıklarını ama gizli kaldıklarını anladı. Birinci dölde gözlenemeyen özelliğe çekinik (gizli) özellik, kendini belli eden özelliğe ise baskın özellik adını verdi.

 2017 YGS Soruları ve Yorumlar İçin Tıkla

27 yorum yazılmış, sizde hemen aşağıdan yorum yazabilirsiniz "Çaprazlamalar ve Mendel Kuralları Konu Anlatımı – Ders Notları Biyoloji"

  1. deniz diyor ki:

    çok yardımcı oldu teşekür ederim :)

  2. kımset diyor ki:

    arkadaşlar ben çaprazlamayı biliyorum ama çaprazlama yaptıktan sonra yüzde 50 sarı renkli tohum yüzde 50yeşil renkli tohum vb. yüzdeleri bulmayı bilmiyorum? bilen varsa allah rızası için yazsın şimdiden teşekkürler.

  3. lll diyor ki:

    anlamadım nasıl formulunu cok net bı sekılde acıklarımısınız lutfen

  4. beyza diyor ki:

    bu siteyi beğendim ayrıca baktığım gibi kafam karıştı ve ayrıca bu yazım kuralları hoşuma gitti keşke diğer sitelerdede böyle birşeyler olsa..!

  5. kürşat diyor ki:

    offf kafam iyice karıştı:( yarında yazılı var:(

  6. ceyda tüneci diyor ki:

    Bilgileri çok az durumda okulda gördüğümüz bilgiler burada yok

    • zeynep diyor ki:

      Bence de haklısın Ceyda çok alakasız buradakiler yani :(

    • deniz diyor ki:

      arkadaşlar bazılarına yeterince yardımcı olmamış sanırım ama anlayana anlamayana öyle görünüyor bence ki bana çok yardımcı oldu kısa ve öz bazı arkadaşlarımız önce yararlanmışlar sonrada hiç yardımcı olmadı diyorlar k.b ama bnce yeteri kadar mantıklı şeyler ver ve herşey çok açık

      • rana diyor ki:

        deniz
        sana katılıyorum arkadaşım bn açıkça anladım yani ama anlamayanlar biraz mızmızlanmışlar gayet iyi ve çok açık bilgiler var

  7. ceyda tüneci diyor ki:

    Bi kere bilgileri az böyle iş olamaz arkadaşş okulda gördüğümüz farklı burda farklı iyice kafan karıştı.

  8. tuğçe diyor ki:

    hiç güzel deil ya

  9. ömürcan diyor ki:

    bana soru lazım ”””

  10. esra diyor ki:

    istediğim şey bu değil :(

  11. aleyna diyor ki:

    çok kötü istediğim bu değil

  12. can diyor ki:

    güzeel

  13. büşra begüm diyor ki:

    çok kötü program
    :c

  14. Nazım diyor ki:

    Ben ne yazıyorum ne gelior Beğenmedim !!! :(

    • barış ışıklı diyor ki:

      ya bende hepsini yazdım :( yanlış olsa bu siteyi şikayet edicem rezilik … bune ya ooff sınır kırzı geçiricem artık y76azdım hepsini artık yeter lan doğru cunleelr yazın :)

  15. ceren kalkan diyor ki:

    bana acil 20 tane soru lazım :(

  16. ceren diyor ki:

    istediğim bilgiler yok malesef beğenmedim :(

    ayrıca bana soru lazım :( Ç

  17. ömer diyor ki:

    soru lazım bana

  18. melike diyor ki:

    istediğim bilgiler yok malesef beğenmedim :(

Yorum Yazın

Yararlı Bağlantılar