Web sitemize hoşgeldiniz, 24 Eylül 2017

Çaprazlamalar ve Mendel Kuralları Konu Anlatımı – Ders Notları Biyoloji

ÇAPRAZLAMALAR ve MENDEL KURALLARI

Bir canlının erkek üreme hücreleri (sperm veya polen) ile diğer bir canlının yumurtalarının birleştirilmesine çaprazlama denir.

A. ÇAPRAZLAMALARIN ELEMANLARI

P : Çaprazlanacak anne ve babanın (ebeveynlerin) genotipini ifade eder.

G : Anne ve babadan meydana gelebilecek gamet çeşitlerini gösterir. Gametlerin sayıları değil, çeşitleri önemlidir.

F1 dölü : Dişi ve erkek gamet çeşitlerinin birleşmesiyle oluşabilecek ilk dölün (neslin) genotip ve fenotip çeşitlerini ifade eder.

F2 dölü : F1 dölünde elde edilen dişi ve erkek bireylerin çaprazlanmasıyla oluşacak ikinci dölü (nesli) ifade eder.

Kendileşme : Belli bir genotipe sahip dişinin kendisiyle aynı genotipte bir erkekle çaprazlanmasıdır.

Arı Döl (Saf Döl) : Genotip olarak homozigot olup, kendileştirildiğinde her zaman aynı genotipte ve fenotipte bireyler oluşturan canlılara arı döl denir.

B. BİR KARAKTERLİ (MONOHİBRİT) ÇAPRAZLAMALAR

Bir türün sadece bir karekteri üzerinde çaprazlamalar yapmaya denir.

Arı döl yeşil tohumlu bir bezelye ile yine arı döl sarı tohumlu başka bir bezelyeyi çaprazlayalım.

İki homozigot canlının çaprazlanmasıyla ilgili size sorulan her soruya 1 cevabını verebilirsiniz.

Heterozigot durumda her bireyden iki çeşit gamet meydana gelir. Birinci yumurtanın iki çeşit polen ile birleşme ihtimali vardır. Daha sonra ikinci yumurta ele alınıp yine iki çeşit polen ile birleşme ihtimali yazılır. Oluşan dölde, Fenotip oranı = 3 : 1 dir. Bunun manası, 3’ü bir çeşitten, 1’i diğer çeşitten demektir. Diğer soruları da bunun gibi cevaplandırabiliriz. Genotip oranı = 1: 2: 1 , Fenotip çeşidi = 2, Genotip çeşidi = 3 tür.

C. İKİ KARAKTERLİ (DİHİBRİT) ÇAPRAZLAMALAR

Bu çaprazlamaları açıklayabilmek için, homozigot sarı ve düzgün bir bezelye ile yeşil ve buruşuk bir bezelyeyi çaprazlayalım;

(Sarı yeşile, Düzgünlük, buruşukluğa baskındır).

Daha önce de bahsettiğimiz gibi iki homozigot canlının çaprazlanmasıyla, bireylerden birer çeşit gamet ve bunların birleşmesiyle de sadece bir çeşit birey meydana gelmektedir. F1 dölünü kendi arasında çaprazlayıp F2 dölünü bulalım.

Oluşan bu ikinci döl için yukarıda belirttiğimiz soruları şöyle cevaplayabiliriz.

Fenotip Oranı : 9: 3: 3: 1 dir.

Fenotip çeşidi : 4 dür.

Genotip çeşidi : 3n = 32 = 9 dur.

Kendileşme çaprazlamalarında Genotip Çeşidi 3n formülüyle bulunur. n, heterozigot karakter sayısını belirtir.

Yukarıdaki oranlar, iki karakter heterozigot ve genler bağımsız olduğunda sabittir.

Bütün çaprazlamaları düzenli çaprazlamalar ve düzensiz çaprazlamalar olmak üzere iki ana grupta toplayabiliriz. Şimdi bunları bir tablo ile gösterelim.

Bütün hibrit çaprazlamalarında:

2n = fenotip çeşidi

3n = genotip çeşidi

4n = çaprazlama sonucu, oluşacak fert sayısını verir.

n = heterozigot karakter çeşidi.

Tabloda görüldüğü gibi eğer çaprazlamanız “homozigot x homozigot” ise size ne sorulursa 1 cevabını verebilirsiniz.

Şayet “heterozigot x heterozigot” şeklinde verilmiş ise tabloda gösterilen oranlar sabit olmaktadır.

MENDEL KURALLARI

  • Bağımsız Dağılış (Ayrılma) Prensibi : Bir karakteri kontrol eden iki gen gametler meydana gelirken, farklı gametlere giderler. Farklı karakterlerin genleri, birbirlerinden bağımsız olarak gametlere aktarılırlar. Buna “bağımsız dağılış” veya “ayrılma prensibi” denir.
  • İzotipi (Benzerlik) Prensibi : Mendel sarı ve yeşil iki farklı bezelyeyi çaprazladı ve F1 dölündeki bütün bireylerin aynı fenotipte olduğunu gördü ve buna benzerlik (izotipi) adını verdi.
  • Gizlilik – Baskınlık Prensibi : Mendel oğul döllerde anne veya babada olan bazı özelliklerin kaybolduğunu gözledi. Ama bu özelliklerin bir sonraki dölde ortaya çıktığını görünce, kaybolmadıklarını ama gizli kaldıklarını anladı. Birinci dölde gözlenemeyen özelliğe çekinik (gizli) özellik, kendini belli eden özelliğe ise baskın özellik adını verdi.
BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ

Yorumlar

  1. deniz dedi ki:

    çok yardımcı oldu teşekür ederim :)

  2. kımset dedi ki:

    arkadaşlar ben çaprazlamayı biliyorum ama çaprazlama yaptıktan sonra yüzde 50 sarı renkli tohum yüzde 50yeşil renkli tohum vb. yüzdeleri bulmayı bilmiyorum? bilen varsa allah rızası için yazsın şimdiden teşekkürler.

  3. lll dedi ki:

    anlamadım nasıl formulunu cok net bı sekılde acıklarımısınız lutfen

  4. beyza dedi ki:

    bu siteyi beğendim ayrıca baktığım gibi kafam karıştı ve ayrıca bu yazım kuralları hoşuma gitti keşke diğer sitelerdede böyle birşeyler olsa..!

  5. kürşat dedi ki:

    offf kafam iyice karıştı:( yarında yazılı var:(

    1. kader dedi ki:

      bu ne ya hiç güzel değil bu sorular aynen ceyda

  6. ceyda tüneci dedi ki:

    Bilgileri çok az durumda okulda gördüğümüz bilgiler burada yok

    1. zeynep dedi ki:

      Bence de haklısın Ceyda çok alakasız buradakiler yani :(

    2. deniz dedi ki:

      arkadaşlar bazılarına yeterince yardımcı olmamış sanırım ama anlayana anlamayana öyle görünüyor bence ki bana çok yardımcı oldu kısa ve öz bazı arkadaşlarımız önce yararlanmışlar sonrada hiç yardımcı olmadı diyorlar k.b ama bnce yeteri kadar mantıklı şeyler ver ve herşey çok açık

      1. rana dedi ki:

        deniz
        sana katılıyorum arkadaşım bn açıkça anladım yani ama anlamayanlar biraz mızmızlanmışlar gayet iyi ve çok açık bilgiler var

  7. ceyda tüneci dedi ki:

    Bi kere bilgileri az böyle iş olamaz arkadaşş okulda gördüğümüz farklı burda farklı iyice kafan karıştı.

  8. tuğçe dedi ki:

    hiç güzel deil ya

  9. ömürcan dedi ki:

    bana soru lazım ”””

  10. esra dedi ki:

    istediğim şey bu değil :(

  11. aleyna dedi ki:

    çok kötü istediğim bu değil

  12. büşra begüm dedi ki:

    çok kötü program
    :c

    1. sinem dedi ki:

      aynen sana kesinlikle katılıyorum arkadasım

  13. Nazım dedi ki:

    Ben ne yazıyorum ne gelior Beğenmedim !!! :(

    1. barış ışıklı dedi ki:

      ya bende hepsini yazdım :( yanlış olsa bu siteyi şikayet edicem rezilik … bune ya ooff sınır kırzı geçiricem artık y76azdım hepsini artık yeter lan doğru cunleelr yazın :)

  14. ceren kalkan dedi ki:

    bana acil 20 tane soru lazım :(

  15. ceren dedi ki:

    istediğim bilgiler yok malesef beğenmedim :(

    ayrıca bana soru lazım :( Ç

  16. ömer dedi ki:

    soru lazım bana

  17. melike dedi ki:

    istediğim bilgiler yok malesef beğenmedim :(

    1. hilal turan dedi ki:

      allah razı olsun çok işime yaradı.

    2. sıla dedi ki:

      bence de gerekli bilgiler yok ama güzel anlatmış

      1. tuana dedi ki:

        bence üniversite düzeyinde ben çaprazlamalara bakmak için açtım iyiki de açmışım yararı oldu.belki lisedeyken baksaydımçok karışık gelebilirdi

Yorum Yaz

günaydın mesajları e-okul cuma mesajları doğum günü mesajları