Eidetik İndirgeme

Eidetik indirgeme, fenomenolojide, filo­zofun tek ve somut nesnelerin bilincinden yola çıkarak saf özlerin deney ötesi dünyası­na varmak için kullandığı yöntemdir. Bir nesnenin eidos’unu (Yunancada “biçim”) sezebilmeye, o nesneyi olasılıklar ve rast­lantılar dışındaki değişmez, öz yapısı içinde kavramaya olanak verir. Eidos, bir nesne­nin ilkesi ya da zorunlu yapısıdır. Özle ilgilenen fenomenolojinin metodolojisinde de eidetik indirgemenin ayrı bir önemi vardır.

Eidetik indirgemede özgür çeşitleme yön­temi kullanıldığından, zihinsel yapılara ve olgusal bilgiden yola çıkılmakla birlikte somut olgusal nesnelere bağımlı kalınmaz. Somut bir nesneyi ele alan filozof, o nesnenin çeşitli yanlarını hayalinde değişti­rebilir. Bu hayali işlemin sınırlarını verili nesneler ile eidos belirler. Birbirini izleyen çeşitlemeler örtüşür ve örtüşme noktalan özü ortaya çıkarır. Algı alanının kanıtların­dan imgelem alanının kanıtlarına geçilerek, nesnenin değişmeyen öz yapısına varılır. Eidetik indirgeme bir tür tümevarım olma­dığı gibi, bir soyutlama da değildir. Fenomenolojik indirgeme uyarınca, nesnelerinin gerçekten var olduğunu herhangi bir biçim­de öne sürmez; somut ve olgusal içeriği ayırır ya da “askıya” alır. Öte yandan, insanın doğal eğilimi içinde ortaya çıkan deneysel bir genelleme olarak da görülme­melidir.

Bir Cevap Yazın

Top