11:08 am - Salı Aralık 6, 2016

Uyak Nedir Çeşitleri Nelerdir Örnekler Konu Anlatımı

Cumartesi, 5 Kasım 2016, 13:34 | Sizden Gelenler | 11 Yorum

Uyak Nedir Konu Anlatımı, Uyak Kafiye Örnekleri

UYAK (KAFİYE)

  • Dize sonlarında anlamca farklılık gösteren sözcük ya da eklerin ses değeri açısından birbirine benzemesine uyak (kafiye) denir.

“0 yana bu yana bakma

Beni âteşlere yakma”

Uyağı bulmak için sözcük kökleriyle ekleri birbirinden ayırmak gerekir. Yukarıdaki dizelerin sonlarında bulunan “bakma” ve “yakma” sözcüklerinin sonlarındaki “-ma” eki aynı görevdedir, yani ikisinde de olumsuzluk ekidir. Bundan dolayı da rediftir. Bu ekler ayrıldıktan sonra iki sözcükte de ortak olan sesler “ak” sesleridir ve bu “ak” sesleri uyaktır.

  • Mısra içinde fazladan yapılan ve dize sonlarındaki kafiyeyle uyumlu olan ses benzerliğine iç kafiye denir.

♦           Karac’oğlan der ki, yerim içerim, Ağır saltanatla konar göçerim.

♦           Bayramdır, dünyaya yayıldı sefa çağrısı herkesten Yeni ay, kaşların gösterip çekildi bulut ve sisten

TAM UYAK

♦           Dize sonlarındaki sözcük ya da eklerde bir ünlü ile bir ünsüzden oluşan ses benzerliğine tam uyak denir.

♦           Yollarda kalan gözlerimin nûrunu yordum. Kimdir o, nasıldır diye rüzgârlara sordum.

♦           O da gelsin, o da gelsin, sen de gel!  Haykırsam ufuklar boyu: – Dünya ne güzel!

ZENGİN UYAK

♦           ikiden fazla ses benzerliği esasına dayanan uyak çeşidine zengin uyak denir.

♦           Divan şiirinde yaygın olarak kullanılmıştır.

♦           Ertesi gün başladı gün doğmadan yolculuk, Soğuk bir mart sabahı… buz tutuyor her soluk.

♦           Bir aydınlık denizin sonsuz derinliğinde Yüzüyorum gözünün yeşil serinliğinde

Tunç Uyak

Zengin uyağın bir türüdür. Dize sonundaki bir sözcük olduğu gibi diğer dizenin sonunda da geçiyorsa tunç uyak vardır.

♦           Beyaz işte, aylardır gözümde tüten beyaz. Kış bitti, uzaklarda ilk ümitler gibi yaz.

♦           Gözümün nûru çocuk ve gönlümün sevinci Evimizin meleği, sanki saçılmış inci

Fuzuli rind-i şeydâdır hemişe halka rüsvâdır Sorun kim bu ne sevdâdır bu sevdâdan usanmaz mı

Değildim ben sana mâil sen ettin aklımı zail Ben taan eyleyen gafil seni görgeç utanmaz mı

YARIM UYAK

  • Dize sonlarındaki sözcüklerde tek ünsüzün benzeşmesine dayalı uyak çeşidine yarım uyak denir.

♦           Yarım uyak özellikle halk şiirimizde yaygın olarak kullanıl­mıştır.

Uzun ünlüler (â, î, û) iki ses değerindedir. Dolayısıyla, uzun ünlülerle sağlanan uyaklar tam uyak; bir ünsüz ve bir uzun ünlüden oluşan uyaklar ise üç ses değerinde olduğundan zengin uyaktır.

♦ Mecnun, oda yandı şule-i âh ile pâk. Vamık, suya battı eşkten oldu helâk.

Mısra sonlarındaki pâk: paak / helâk: helaak arasın­da üç sese dayalı zengin uyak vardır.

CİNASLI UYAK

Ses bakımından aynı (sesteş), anlam bakımından farklı sözcük ya da söz öbekleriyle kurulan uyak çeşidine cinaslı uyak denir.

Deli koyun Deli kurt deli koyun Yârinden ayrılanın Adını deli koyun

Yaraydın gönül yaraydın Her yer karanlık yar aydın

Uyak çeşitleri nelerdir, uyak nedir özellikleri örnekler hakkında bilgiler aktardık.

 2017 YGS Soruları ve Yorumlar İçin Tıkla

11 yorum yazılmış, sizde hemen aşağıdan yorum yazabilirsiniz "Uyak Nedir Çeşitleri Nelerdir Örnekler Konu Anlatımı"

  1. Melancolik diyor ki:

    Cok kolay buldum zaten tesekkure gerek yok

  2. Haydar diyor ki:

    cok saolun ödevim bitti :D

  3. sesse*123 diyor ki:

    sağ olun siz olmasaydınız ne yapardık

  4. MerTalaT diyor ki:

    çok sağolun, çok teşekkür ediyorum. yarın sınavım vardı sizin sayenizde yüksek not bekliyorum,iyi ki varsınız, ellerinize sağlık…

  5. Gülsüm diyor ki:

    a.b.b.a uyak örgüsunun adi ?

  6. taner diyor ki:

    Çok teşekkürler çok isime yaradi

  7. arife diyor ki:

    Ödevime yardimci oldugun icin cok saol

  8. iloss diyor ki:

    Bu konuyu anlamamistim simdi anladim ben 7 ye gidiom bu yil bu konu yok ama hoca sorcakmis yarin sinavim var cokk saolun cok isime yaradi

  9. umut murat alınmış diyor ki:

    çok sağolun sizin sayenizde ödevimi yaptım

  10. Duygu diyor ki:

    Ödevime yardımcı oldu. Teşekkürler.

  11. maho diyor ki:

    çok iyi ya böyle bir şey türkçe

Yorum Yazın

Yararlı Bağlantılar