11:13 am - Salı Aralık 6, 2016

Kıta Sahanlığı Nedir

Cumartesi, 5 Kasım 2016, 13:25 | Sizden Gelenler | 1 Yorum

Kıta Sahanlığı Ne Demek

Kıta sahanlığı, kara platformu olarak da bilinir, bir kıtayı ya da kara parçasını çevreleyen görece sığ ve eğimli deniz tabanına verilen addır. Kıta Sahanlığı nedir özellikleri :

Kıta sahanlıkları genel olarak kıyıdan, 100-200 m arasındaki derinliklere kadar uzanır; çoğunlukla buradan ötede zemin aniden derinleşir ve kıta yamacı başlar. Oldukça sarp ve dik eğimli olan kıta yamacını ise, çoğunlukla 4-5 bin m derinlikte, deniz tabanının daha yumuşak eğimli bölgesini oluşturan kıta basamağı izler.

Kıta sahanlıklarının eni bölgelere göre oldukça değişmekle birlikte jeolojik açıdan ortalama 75 km olarak kabul edilir. Çoğu yerde kıta sahanlığı, kara kütlesinin deniz sınırından sonraki uzantısı biçimindedir.

Bu nedenle de dağlık kıyılarda daha dar, engebeli ve dik, düzlüklerin uzantısı olduğu yerlerde ise daha geniş ve görece daha düzdür. Örneğin ABD’nin dağlık batı kıyı­ları boyunca uzanan kıta sahanlığının geniş­liği yalnızca ortalama 32 km’dir; buna karşılık doğu kıyılarındaki sahanlığın geniş­liği 120 km’nin üzerindedir. Avustralya’nın kuzey kıyılan ile Arjantin’in özellikle güney kıyılarındaki kıta sahanlıkları ise olağanüstü genişliktedir.

Kıta sahanlıkları genellikle kum, mil ve milli çamur katmanlarıyla kaplıdır. Sahan­lıkların yüzeyinde, sığ çöküntülerle ve vadi benzeri çukurluklarla örülmüş küçük tepe­ler ve sırtlar bulunur. Bazı yerlerde sarp deniz altı kanyonları kıta sahanlıklarını ve yamaçlarını derinlemesine keser.

1970’ten sonra kıta sahanlıklarının oluşu­mu ve yapısal özellikleri, levha tektoniği kuramına dayalı olarak açıklanmaya başla­mıştır. Bu kurama göre, örneğin Büyük Okyanusun kıta sahanlıkları, taşküre (litos­fer) levhalarının ön kenarlarında, bu levha­ların kırık kuşaklarıyla (iki levhanın birbiri­ni sıyırarak geçtiği bölgeler) ya da dalma- batma bölgeleriyle (çarpışan levhalardan birinin daha alttaki kısmen erimiş üst mantoya [astenosfer] batarak kaybolurken öte­kinin üste binerek yükseldiği bölgeler) kesintiye uğrayan kenar kesimlerinde gelişmiş­tir. Böyle oluşan sahanlıklar daha diktir, daha yoğun bir biçim bozulmasına uğramış­tır ve çoğunlukla aşınma sonucu oluşan ince bir moloz katmanıyla kaplıdır. Öte yandan Atlas Okyanusundaki kıta sahanlıkları, faz­laca bir tektonik biçim değişikliğine uğra­mamıştır ve kalın tortul malzeme katmanlarıyla örtülüdür. Bu sahanlıkların, dev levha­ların birbirinden ayrılarak Atlas Okyanusu havzasının oluşumuna yol açan arka kenar­larının kalıntısı olduğu sanılmaktadır. Lev­haların kenarları zamanla büzülerek çök­tükçe, kıtalardan gelen büyük miktardaki kum, mil ve çamur kıyı kesimlerine çökelmiş ve buralarda birikmiştir.

 2017 YGS Soruları ve Yorumlar İçin Tıkla

1 yorum yazılmış, sizde hemen aşağıdan yorum yazabilirsiniz "Kıta Sahanlığı Nedir"

  1. Cheap Michael Kors diyor ki:

    c

Yorum Yazın

Yararlı Bağlantılar