11:25 pm - Pazar Aralık 4, 2016

Kanatsız Böcekler

Cumartesi, 5 Kasım 2016, 13:20 | Öğrenciye Bilgiler | 0 Yorum

Kanatsız Böcekler Hakkında Bilgi

Kanatsız böcekler (Apterygota), küçük, ilkel ve kanatsız türlerden oluşan böcek alt sınıfıdır. Öbür böcekler gibi altı bacaklı olan bu alt sınıf üyeleri Protura, Thysanura, Diplura ve Collembola takımları altında toplanır.

Kanatsız böcekler arasında en kısaları Protura üyeleri (en çok 2 mm), en uzunları ise 50 mm’ye ulaşabilen Diplura üyeleridir. Çoğunun uzunluğuysa 10 mm’yi aşmaz. Renkleri genellikle sarı ya da beyazdır. Protura ve Collembola takımları dışında­kilerin bir ya da iki kuyruk uzantısı ya da duyargası (cercus) vardır. Kanatsız böcekler toprakta, yaprak döküntüleri ve öbür çürü­yen organik maddeler içinde yaşar. Üstderi katmanları incedir ve hava ile su buharının geçişini engellemez. Yaşamlarını sürdürebil­meleri için vücut örtülerinin nemli kalması zorunludur. Başlıca besinleri mantar, çürü­müş bitkiler, algler ve sporlardan oluşur. Ama gümüşçünler leşlerin yanı sıra kâğıt bile yer.

Yaşayan tüm kanatsızböceklerin vücudu öbür böcekler gibi üç bölümden oluşur: Baş, göğüs ve karın. Göğüs bölümü uçları tırnaklı birer çift bacağın yer aldığı üç bölüte ayrılır. Türlerin çoğu vücudun dış katmam aracılığıyla solumasına karşın bazı türlerde soluk delikleriyle başlayıp soluk borularıyla (trake) devam eden solunum sistemi gelişmiştir. Yaykuyrukların karın
bölümündeki eski bacak uzantıları başkala­şıma uğrayarak hayvanın yerinden yay gibi fırlamasına yarayan çatal biçimli sıçrama organına (furca ya da furcula) ve bu yapıyı karın altında gergin biçimde tutan bir çeşit mandala dönüşmüştür. Diplura ve Thysanura üyelerindeki kuyruk uzantısı gene başka­laşıma uğramış bacaklardır. Kanatsız böceklerin başında yer alan duyu alıcıları büyük bir çeşitlilik gösterir. Örneğin Diplura türle­rinin başında duyu alıcısı yoktur. Collembola türlerinin başında duyargaların yanı sıra çoğu kez basit gözler de bulunur.

Bazen döllenmesiz üremeye rastlanmasına karşın, kanatsızböcekler kural olarak eşey­sel yoldan ürer. Döllenme öbür böceklerde görüldüğü gibi çiftleşerek değil, erkeğin bıraktığı sperma torbasını daha sonra dişi­nin almasıyla gerçekleşir. Yumurtadan çı­kan yavrular erişkinlere benzer ve deri değiştirerek gelişir. Deri değiştirme bazen tüm yaşamları boyunca sürer.

Kanatsızböceklerden bazıları bitki kökle­rini yiyerek zararlı olabilir. Ama bu hayvan­lar bitkisel artıkların ayrışması, humus olu­şumu ve toprağın gözeneklenmesi bakımın­dan önemli bir işlev görür. Collembola üyelerinin bir metreküp topraktaki sayısının yaklaşık 100 bin dolayına ulaşabildiği sap­tanmıştır.

Geleneksel sınıflandırma geçerliliğini gü­nümüzde büyük ölçüde korumaktaysa da, yapılan ayrıntılı araştırmalara dayanarak Protura, Diplura ve Collembola gruplarını böceklerden ayn birer sınıf olarak kabul etme eğilimi ağırlık kazanmaktadır. Apterygota alt sınıfında bırakılan Thysanura grubununsa soyu tükenmiş Monura takımıyla birlikte böceklerin ataları olduğunu göste­ren kanıtlar vardır.

 2017 YGS Soruları ve Yorumlar İçin Tıkla

Yorum Yazın

Yararlı Bağlantılar