6:30 am - Cuma Aralık 9, 2016

Hadım Nedir Osmanlılarda Hadım Etme Tarihi

Perşembe, 8 Eylül 2016, 23:11 | Öğrenciye Bilgiler | 0 Yorum

Hadım nedir?, erbezi burulmuş ya da alınmış erkek. Asurlular İÖ 2000’lerde hadım etmeyi bir cezalandırma yöntemi olarak uyguluyordu. Uzakdoğu ve Ortadoğu’da harem görevlisi olarak hadımların çalıştırılması geleneği çok eski çağlara iner. Genellikle suçlulardan ya da yoksul aile çocuklarından oluşan ve efendilerine son derece bağlı olarak yetiştirilen hadımlar, koruma görevlisi ve komutan olarak hizmet etmenin yanı sıra ev işlerinde çalışır, bazen de siyasal görevler üstlenirdi.

Çin’de Zhou hanedanı döneminde (İÖ 1111-255/256) siyasal danışmanlık yapmaya başlayan hadımlar bu görevlerini çeşitli ha-nedanlar altında ve imparatorluk rejiminin hemen hemen sonuna değin sürdürdüler. Hadımların saraylarda hizmet görmesi, Ahamenişler döneminde (İÖ 559-330) İran’da, Roma ve Bizans imparatorluklarında ve İS 750’den sonra İslam devletlerinde de karşılaşılan bir uygulamaydı. Bizans’ ta örneğin I. İustinianos’un (hd 527-565) ünlü komutan ve bürokratlarının pek çoğu hadımdı. İtalya’da çocukların erkek soprano (castrato) olarak yetiştirilmek üzere hadım edilmesi uygulamasına Papa XIII. Leo son verdi (1878). Müslüman haremlerine hadım edilmiş çocuk satma işi 20. yüzyıla değin sürdü.
Hıristiyanlar arasında cinsel günahlardan kaçınmak ya da baştan çıkmamak için kendini gönüllü olarak hadım ettirme çeşitli dönemlerde rastlanan bir uygulama olmuştur. Bunun en ünlü örneği Hıristiyan ilahiyatçı Origenes’tir (y. 185-y. 254). 3. yüzyılda ortaya çıkmış bir hadımlar mezhebi olan Valesiler, Tanrıya hizmet ettikleri inancıyla kendilerini ve konuklarını hadım ettirirlerdi.

 Osmanlılarda Hadım Tarihi

Osmanlılarda II. Meşrutiyet’e (1908) değin saray ve konaklarda hizmet eden hadımlardan bazıları devlet yönetiminde oldukça etkin görevler üstlendiler. Osmanlı sarayında hadımlık uygulaması ikiye ayrılırdı. Tavaşilik adı verilen tam hadımlık siyah köleler için geçerliydi. 1594’ten sonra haremin bütün hizmetleri, harem ağası olarak adlandırılan bu kölelere verildi. Bunlar en düşük sanlardan başlayarak kiler ağalığı, haznedar ağalığı, şehzade ağalığı, valide sultan ağalığı, eski saray ağalığı ve son olarak da darüssaade ağalığı konumuna yükselirlerdi. Valide sultanların ya da sarayın öteki ileri gelenlerinin destek ve güvenini kazanan darüssaade ağalarının, özellikle mabeyn örgütünün henüz oluşmadığı, dolayısıyla harem ağalarının padişah ile temasta kilit rol oynadığı koşullarda ve etkisiz padişahlar döneminde önemli roller üstlendikleri, devlet yönetiminde etkili oldukları bilinmektedir.

16. yüzyıl sonunda haremle ilişkileri bütünüyle kesilen ve akağa olarak adlandırılan kısırlaştırılmış beyaz köleler ise daha çok selamlıkta görevlendirilirdi. Osmanlı kanunnameleri has odabaşılıktan başlayıp önemli enderun yöneticiliklerine İcadar birçok görevin akağalara verilmesini öngören hükümler içermektedir. Siyah harem ağalarından daha geç bir dönemde akağalar da, padişaha, valide sultana, devlet adamlarına, ocak ağalarına ve ilmiye ileri gelenlerine yakınlıkları ölçüsünde yönetimde etkili oldular.

 2017 YGS Soruları ve Yorumlar İçin Tıkla

Yorum Yazın

Yararlı Bağlantılar