4:53 am - Pazar Aralık 4, 2016

Ehliyet Ne Demek Açıklaması

Cumartesi, 5 Kasım 2016, 13:46 | Rehberlik Köşesi | 0 Yorum

Ehliyet nedir, ehliyet demek tanımı hakkında bilgi

Ehliyet, kişinin haklara sahip olması, hakla­rını kullanması, görev, sorumluluk ve yü­kümlülükler üstlenebilmesi durumudur. Hak ehliyeti, haklara ve borçlara sahip olabilme yani medeni haklardan yararlana­bilme ehliyetidir. Türk hukukuna göre her­kes din, dil, ırk, sosyal sınıf vb farkı gözetilmeden ve eşit olarak hak ehliyetine sahiptir. Türk Medeni Kanununun (TMK) 8. maddesi “kanun dairesinde” deyimiyle buna bir sınırlama getirmiştir. Yasanın ön­gördüğü kısıtlamalar yaş, cinsiyet, nesep, şeref ve haysiyete aykırılık, akıl hastalığı ve yabancılık gibi nedenleri içerir. Erkekler 17, kadınlar 15 yaşını doldurmadan evlen­me ehliyetine sahip olamaz. Evlilik dışı çocuk, babası tarafından tanınmadıkça ara­larında nesep ilişkisi kurulamaz. Kötü hal sahibi olanlar vasi tayin edilemez. Akıl hastalarının evlenmeleri yasaktır. Yabancı­ların taşınmaz mülkiyet üzerindeki hakları sınırlıdır. Bunların yanı sıra yargıç, yasa koyucunun güttüğü amacı (ratiolegis) göz önünde bulundurarak hak ehliyeti bakımın­dan kişiler arasında farklar yaratabilir. Eylem ehliyeti ise, hukuka uygun eylemler yapabilme ve hukuka aykırı eylemlerden sorumlu tutulabilme ehliyeti yani medeni hakları kullanma ehliyetidir. Hukuka uygun eylemlerde bulunabilme ehliyeti geniş kap­samlıdır; hukuki işlem ehliyetini de kapsar. Hukuka aykırı eylemlerden sorumlu tutula­bilme ise, haksız eylemlerden sorumlu tutu­labilme ehliyetidir. Eylem ehliyetine sahip olabilme koşulları, TMK’ya göre, sezginlik, erginlik ve kısıtlı olmamadır. Sezginlik (temyiz kudreti) makul hareket edebilme yeteneğidir. Bu yetenekten yoksun kişiler tam ehliyetsizdir. Sezginlik yaş küçüklüğü, akıl hastalığı, akıl zayıflığı, sarhoşluk vb nedenlerle ortadan kalkar. Erginlik (rüşt) belli bir olgunluğa ulaşma anlamına gelir. Hukukumuzda 18 yaşın doldurulmasıyla kazanılır. On beş yaşını bitiren küçüklerin isteği üzerine, yargıç tarafından erginliğine karar verilir. Evliliğin yapılması sırasında henüz erginlik yaşına ulaşmamış kişiler de evlenme ile ergin sayılır. TMK’nın 355-358. maddelerindeki nedenlerden biri dolayısıyla mahkeme tarafından kısıtlılık (hacir) altına alınmış kişiler eylem ehliyetine sahip ola­mazlar.

Kişiler, eylem ehliyeti bakımından ehli­yetliler ve ehliyetsizler olarak ikiye ayrılır. Ehliyetliler de tam ve sinirli olmak üzere iki grupta incelenir. Kısıtlı olmayan sezgin ve ergin kişiler tam ehliyetli sayılır. Ama bu koşulları taşıyan bir evli kadının eylem ehliyeti sınırlıdır; bir iş ya da sanatla uğraşabilmesi için kocasının iznine gerek duyulur. Ayrıca TMK’nın 379. maddesine göre kendilerine yasal müşavir atanan kişi­ler de sınırlı ehliyetli olarak tanımlanır. Sınırlı ehliyetlerde ehliyet asıl, ehliyetsizlik istisnadır.

Sezgin olmayan kişiler tam ehliyetsizdir. Buna karşılık sezgin olmasına karşın, ergin Olmayan ya da kısıtlı olan kişiler sınırlı ehliyetsiz sayılır. Sınırlı ehliyetsizlerde, ehliyetsizlik asıl, ehliyet ise istisnadır. Tam ehliyetsizlerin eylem ehliyeti yoktur; bütün işlemlerde yasal temsilcileriyle temsil edilir­ler. Sınırlı ehliyetsizler (sezgin küçük, sez­gin kısıtlı) yasal temsilcilerinin rızaları ol­madıkça bizzat kendi işlemleriyle borç altı­na giremezler; ama karşılıksız kazandırma­da ve kişiye sıkı sıkıya bağlı hakları kullan­mada bu rızaya gerek yoktur. Bu kişiler haksız eylemlerden doğan zararlardan so­rumludurlar. Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 38. maddesine göre davaya ehliyet TMK’ya göre saptanır. Davaya taraf olma ehliyeti, medeni hukuktaki hak ehliyetini; dava ehli­yeti ise eylem ehliyetini karşılar. Tam ehliyetsizler, öteki kişiler gibi, davada taraf olma ehliyetine sahiptirler, ama dava ehli­yetleri yoktur. Bu konuda yasal temsilcileri yoluyla temsil edilirler. Sınırlı ehliyetsizler ise, ehliyetlerinin genişletilmiş bulunduğu noktalarda ya da bağımsız oldukları alan içine giren konularda asıl olarak dava ehliyetine sahiptirler. Ama karşılıksız ka­zanmalarda bile, yasal temsilcilerinin yardı­mıyla dava ehliyetlerini kullanırlar. Sınırlı ehliyetsizlerin kendi başlarına açamayacak- lan davaları ya yasal temsilci ya da onun rızasıyla sınırlı ehliyetsiz açar.

 2017 YGS Soruları ve Yorumlar İçin Tıkla

Yorum Yazın

Yararlı Bağlantılar